หมักดอง

หน่อโอ

หน่อโอ่ หมายถึง หน่อไม้มีกลิ่น โอ่ แปลว่า เหม็น เนื่องจากหมักดอง หรือหมักดองไม่ได้ที่ นิยมใช้หน่อไม้รวก หน่อไล่ หน่อไม้บง หน่อไม้ซาง แกะเปลือกออก ดองไว้ 2-3 คืน และนำมาต้มจนสุก บางสูตรดองหน่อไม้ทั้งเปลือก แกะเปลืองออก แล้วจึงนำมาต้ม การต้มไม่ว่าจะเป็นสูตรใด ต้องต้มนานๆ จึงจะอร่อย รับประทานกับเครื่องจิ้ม ซึ่งชาวล้านนา เรียกว่า พริกดำ คือพริกแห้งย่างไฟ และเกลือ โขลกรวมกันให้ละเอียด โรยด้วยใบมะกรูดซอย (บุญยัง ชุมศรี, 2542, หน้า 7284; นงเยาว์ วิริยะ, สัมภาษณ์, 2 กรกฎาคม 2550) ส่วนผสมหน่อโอ่ 1. หน่อไม้ไผ่รวก 2 หาง 2. เกลือ 2 ช้อนชา 3. พริกแห้ง 5 เม็ด […]

อ่านต่อ

แมงมันจ่อม

แมงมันจ่อม หรือหลู้ใข่แมงมัน เป็นการปรุงอาหารด้วยวิธีการยำ โดยนำไข่แมงมัน ซึ่งเป็นแมลงชนิดหนึ่ง ที่วางไข่ในโพรงใต้พื้นดินประมาณเดือนกุมภาพันธ์ – มีนาคม ก่อนจะนำไข่แมงมันมาปรุง ให้ดองไว้ 2 คืนก่อน เพื่อให้ไข่แมงมันมีรสเปรี้ยว นิยมรับประทานกับยอดสะเดา (อินทร วงค์กุฎ, สัมภาษณ์, 26 มิถุนายน 2550) ส่วนผสมแมงมันจ่อม 1. ไข่แมงมัน 100 กรัม 2. เกลือ 1 ช้อนชา 3. น้ำต้มสุก 2 ถ้วย 4. พริกแห้งย่างไฟ 10 เม็ด 5. กระเทียมย่างไฟ 2 หัว 6. หอมแดงซอย 1/2 ถ้วย 7. ผักชีซอย 1/2 ช้อนโต๊ะ 8. ต้นหอมซอย 1/2 ช้อนโต๊ะ วิธีทำแมงมันจ่อม 1. […]

อ่านต่อ

ผักกาดส้ม

การทำผักกาดส้ม ใช้ผักกาดเขียว ผักกาดปั่นหรือผักกาดเขียวปลี นำมาดอง 2 วัน เพื่อใช้ในการปรุงเป็นยำผักกาดส้ม ถ้าใช้ปรุงเป็นน้ำพริกน้ำผัก ให้นำผักกาดส้มไปเคี่ยวให้สุกก่อน (ทรงพันธ์ วรรณมาศ, 2542, หน้า 4013; เสาวภา ทาแก้ว, สัมภาษณ์, 2 กรกฎาคม 2550) ส่วนผสมผักกาดส้ม 1. ผักกาดเขียว 300 กรัม 2. ข้าวนึ่ง 1 ช้อนโต๊ะ 3. เกลือเม็ด 1 ช้อนโต๊ะ 4. น้ำซาวข้าว 1 ถ้วย วิธีทำผักกาดส้ม 1. ล้างผักกาดเขียวให้สะอาด ซอยให้ละเอียด 2. ใส่ข้าวนึ่ง นวดให้เข้ากัน 3. ใส่เกลือเม็ด นวดให้เข้ากัน 4. ใส่น้ำซาวข้าว ปิดฝา ดองไว้1-2 วัน รายการอ้างอิง ทรงพันธ์ วรรณมาศ. […]

อ่านต่อ

น้ำตับ

น้ำตับ เป็นอาหารชนิดหนึ่ง ที่มีกรรมวิธีในการทำคล้านจิ๊นส้ม (แหนม) สมัยก่อนนิยมใช้ตับวัว ตับควาย ตับหมู มาทำน้ำตับ ปัจจุบัน ผู้คนนิยมรับประทานเนื้อน้อยลง จึงมีแต่น้ำตับ ซึ่งทำด้วยตับหมู ขายในท้องตลาด เช่น ตลาดประตูเชียงใหม่ ไม่มีขายทั่วไปมากนัก บางสูตรใช้ข้าวเหนียวนึ่ง เป็นส่วนผสม นำน้ำตับมากรอกใส่ไส้หรือกะเพาะปัสสาวะของสัตว์ โดยนำไส้นั้นไปแช่น้ำเกลือก่อน ประมาณ 10-15 นาที แล้วนำไปล้างด้วยน้ำส้มสายชู จึงนำน้ำตับกรอกลงไป อัดให้แน่น นำไปตากแดด ประมาณ 2-3 วัน บางสูตร ใส่เนื้อผสมลงไปด้วย (รัตนา พรหมพิชัย, 2542, หน้า 3233; พูลศรี ทิพย์กนก, สัมภาษณ์, 12 กรกฎาคม 2550) ส่วนผสมน้ำตับ 1. ตับหมู 1 กิโลกรัม 2. เลือดหมู 2 ถ้วย 3. กระเทียม 500 […]

อ่านต่อ

ถั่วเน่าเมอะ

ถั่วเน่าเมอะ เป็นอาหารชนิดหนึ่งของชาวล้านนา ทำโดยการนำถั่วเหลืองมาต้มเปื่อยหมักไว้ประมาณ 3 วัน ให้ขึ้นราเล็กน้อย นำมาโขลกให้ละเอียด เช่นเดียวกับถั่วเน่าแข็บ แต่ถั่วเน่าเมอะ เป็นการนำเอาถั่วเหลืองต้มเปื่อยโขลก มาห่อใบตอง แล้วนำมาย่างกับไฟอ่อน เหมือนกับการย่างแอ็บต่างๆ หรือนำมานึ่งก็ได้ นำมารับประทานเป็นอาหารได้ นิยมรับประทานกับพริกหนุ่ม บางสูตร อาจะใส่ไข่ผสมลงไปด้วย ก่อนนำไปย่างไฟ ถั่วเน่าเมอะที่ย่างแล้ว นำไปคั่ว หรือตำน้ำพริก เรียกว่า คั่วถั่วเน่าเมอะ น้ำพริกถั่วเน่าเมอะ (รัตนา พรหมพิชัย, 2542, 2638; สุมาลี ทะบุญ, สัมภาษณ์, 27 มิถุนายน 2550) ส่วนผสมถั่วเน่าเมอะ 1. ถั่วเหลือง 1 กิโลกรัม 2. เกลือ 3 ช้อนโต๊ะ เครื่องเคียงถั่วเน่าเมอะ 1. พริกหนุ่ม วิธีทำำถั่วเน่าเมอะ 1. ล้างถั่วเหลืองให้สะอาด แช่น้ำให้พองตัว 2. ต้มน้ำเปล่า พอเดือด ใส่ถั่วเหลือง […]

อ่านต่อ

ถั่วเน่าแข็บ

ถั่วเน่าแข็บ เป็นเครื่องปรุงอาหารชนิดหนึ่งของชาวล้านนา ทำโดยการนำถั่วเหลืองมาต้มเปื่อยหมักไว้ประมาณ 3 วัน ให้ขึ้นราเล็กน้อย นำมาโขลกให้ละเอียด เช่นเดียวกับถั่วเน่าเมอะ แต่ถั่วเน่าแข็บ เป็นการนำเอาถั่วเหลืองต้มเปื่อยโขลก มาทำเป็นแผ่นกลมๆ บาง ขนาดกว้างประมาณ 3-4 นิ้ว นำไปตากแดดให้แห้ง ใช้ในการปรุงอาหารอย่างกะปิ (รัตนา พรหมพิชัย, 2542, 2638; สุมาลี ทะบุญ, สัมภาษณ์, 27 มิถุนายน 2550) ส่วนผสมถั่วเน่าแข็บ 1. ถั่วเหลือง 1 กิโลกรัม 2. เกลือ 3 ช้อนโต๊ะ วิธีทำำถั่วเน่าแข็บ 1. ล้างถั่วเหลืองให้สะอาด แช่น้ำให้พองตัว 2. ต้มน้ำเปล่า พอเดือด ใส่ถั่วเหลือง 3. ต้มด้วยไฟแรง เติมน้ำเรื่อยๆ อย่าให้แห้ง จนถั่วสุกและเปื่อย 4. หมักถั่วเหลืองต้ม 5. ห่อด้วยใบตองตึงแห้ง หมักไว้ 3 […]

อ่านต่อ

จิ้นส้ม

จิ๊นส้ม หรือ แหนม ทำมาจากเนื้อสัตว์ เช่น เนื้อหมู เนื้อวัว เนื้อควาย เรียกชื่อตามเนื้อสัตว์ เช่น จิ๊นส้มหมู จิ๊นส้มงัว จิ๊นส้มก้าง ปัจุจุบัน นิยมใช้เนื้อหมู บางแห่งเรียก หมูส้ม สามารถนำมารับประทานเป็นกับข้าว โดยนำไปย่างไฟทั้งห่อ เรียกว่า จิ๊นส้มหมก หรือจะนำไปปรุงอาหารได้หลายชนิด เช่น คั่วจิ๊นส้มใส่ไข่ เจียวผักปลัง และคั่วฟักเพกาอ่อน (อุดม รุ่งเรืองศรี, 2542, 1879; เสาวภา ทาแก้ว, สัมภาษณ์, 3 กรกฎาคม 2550) ส่วนผสมจิ๊นส้ม 1. เนื้อหมูบด 1 กิโลกรัม 2. หนังหมู 100 กรัม 3. กระเทียม 20 กลีบ 4. เกลือ 1 ช้อนโต๊ะ 5. ข้าวนึ่ง […]

อ่านต่อ